Гилос пашшаси


Гилос пашшаси (Rhagoletis cerasi L.) жуда майда 5,5 мм ли пашша бўлиб, ташқи карантини зараркунанда ҳисобланади. Унинг танаси ёрқин қора рангда, боши ва оёқлари сариқ, қаноти оқ-қора бўлиб, кўзлари микроскоп остида оч яшил рангда кўринади. Асосан личинкалар меваларни зарарлайди. Вояга етган личинканинг узурлиги 7 мм бўлиб оқ рангда бўлади. Эрта баҳорда ҳаво ҳарорати +12⁰ +15⁰С бўлганда яъни март ойининг иккинчи ярмида қишлаб қолган ғумбаклардан пашшалар уча бошлайди ва 12-14 кун ўсимлик ширалари ажратган экскриментлар билан озиқланиб ҳаво ҳарорати ўртача +18⁰ +22⁰С бўлганда гилос ва олчанинг ѐш меваларига тухум қўя бошлайди. 7-10 кундан сўнг тухумдан оқ рангдаги личинкалар чиқа бошлайди. 0,5 мм узунликдаги личинкалар 16-20 кун озиқланиб 7 мм узунликдаги вояга етган личинкага айланади. Сўнг зарарланган мевадан тарк этиб ѐн атрофдаги бегона ўтлар ва дарахтларнинг ѐриқларига кириб ғумбакка айланади ва диапаузага кетади. Ғумбакдан чиққан урғочи пашшалар 12-14 кун давомида нектар ва сўрувчи ҳашаротлар томонидан ажратилган шира (экскремент)лар билан қўшимча озиқланиб бўлгач ҳаво ҳарорати ўртача +18 +22С бўлганида гилос ва олчанинг ёш меваларига тухум қўя бошлашидан олдин кимёвий кураш сифатида таркибида таъсир этувчи моддаси абамектин, имидоклоприд ва лямбда-цигалотрин бўлган инсектоакарицидлар билан ишлов бериш мумкин.

Гилос пашшаси ривожланиш муддати (Қирғизистон Республикаси, 2018 й.) 

Aвлод Март Апрел Май Июн Мюл Август Сентябр Октябр
1 I II III I II III I II III I II III I II III I II III I II III I II III
🥚 🥚 🥚
🐝 🐝 🐝
о о
🐛 🐛 🐛
🥚 🥚 🥚 🥚 🥚 🥚 🥚 🥚 🥚 🥚 🥚 🥚 🥚 🥚 🥚 🥚 🥚 🥚

2022-2023 йилари гилос боғларида гилос пашшасини тарқалишини ўрганиш мақсадида Самарқанд, Фарғона, Тошкент, Андижон ва Наманган вилоятлари феромониторинг олиб борилди. Ўрганиш натижасида 2022-2023 йиллдар гилос пашшаси феромон тўтқичларга тушмаганлиги аниқланди.